Wybrane obiekty zabytkowe na terenie gminy Ślemień: Sołectwo: Ślemień • Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela z 1842-53 r. • Sanktuarium p.w. Narodzenia NMP - Jasna Górka z 1862-66 r. • Figura - Chrystus Nazaretański z 1816 r. • Figura św. Jana Nepomucena z 1818 r. • Kapliczka na kolumnie z 1 ćw. XIX w. • Kapliczka - Chrystus Upadający pod krzyżem z 1841 r. • Figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem z lat 60-tych XIX w. • Figura Matki Boskiej z 1881 r. • Figura - Chrystus Nazaretański z 1882 r. • Figura Matki Boskiej z 1885 r. • Kapliczka - Chrystus upadający z końca XIX w. • Ruina pieca hutniczego - spalony w 1780 r. • Pomnik Grunwaldzki z 1910 r. • Kaplica drewniana na granicy z Pewlą Ślemieńską. • Grupa starych chałup i szop z kapliczką Chrystusa Upadającego. • Kuźnia z przełomu XIX i XX w. Sołectwo: Kocoń 17. Kapliczka - Chrystus Upadający z 1810 r. 18. Kapliczka p.w. Przemienienia Pańskiego z 1863 r. 19. Figura - Krzyż z końca XIX w. 20. Figura Pana Jezusa Ukrzyżowanego z początku XX w. Sołectwo: Las 21. Kapliczka Chrystus Upadający z 1810 r. 22. Figura św. Jana Nepomucena z końca XIX w. 23. Figura - Chrystus Nazaretański z końca XIX w. 24. Figura - Chrystus Nazaretański z początku XIX w. Jak widać na powyższym wykazie najważniejszymi zabytkami gminy są obiekty sakralne, a w szczególności dwa kościoły w Ślemieniu (stanowiska nr 1 i 2) oraz kaplica w Koconiu z XIX w. (stanowisko nr 18). Spośród nich na szczególne wyróżnienie zasługuje Sanktuarium NMP na Jasnej Górce. 
Jest to miejsce bardzo często odwiedzane przez pielgrzymów (kilkadziesiąt tysięcy rocznie), a pielgrzymka, mimo iż jest formą nabożeństwa i ma przede wszystkim znaczenie religijne i historyczne, posiada także wiele cech ruchu turystycznego (odbywa się po określonych szlakach, kieruje do wybranego miejsca docelowego i wymaga zaspokojenia potrzeb recepcyjnych). Spośród wielu pielgrzymów odwiedzaj±cych to miejsce są nie tylko osoby ze ¦lemienia i najbliższych okolic, lecz również z daleko oddalonych miejscowości. Fakt ten niewątpliwie świadczy o szczególnych walorach tego miejsca. Ponadto w gminie istotny element stanowią przydrożne kapliczki i figury z XIX wieku nierozerwalnie związane z miejscową historią i kulturą, a o pięknym i ciekawym budownictwie dawnych lat świadectwo dają stare chałupy i szopy pochodzące z XIX i początku XX wieku. 
Większość z nich, co prawda wtopiła się w budownictwo współczesne i nie przedstawia znacznej wartości, jednak są jeszcze miejsca gdzie spotkać można grupy starych budynków idealnie wkomponowanych w otaczającą je przyrodę, tworząc z nią niepowtarzalny - jakby z dawnych czasów - krajobraz. Przykładem może być grupa chałup i szop i kapliczka Chrystusa Upadającego na Przełęczy Gibasowej (stanowisko nr 15). 
Spośród innych zabytków świeckich na uwagę zasługują pozostałości po hucie żelaza z XVIII wieku (ślady wielkiego pieca hutniczego murowano kamiennego), która spłonęła wraz z zakładem fryszerskim, piłą oraz warzelnią soli w 1780 roku i po pożarze nie została już nigdy odbudowana.  Narzędzia hutnicze, fryszerskie, formiarskie przez pewien czas przechowywane były w magazynach, jednak niestety stopniowo uległy zupełnemu rozproszeniu. Również resztki murów wielkiego pieca, mimo, iż zaliczono je w poczet zabytków i znajdują się pod ochroną, wciąż są nie zabezpieczone i ulegają ciągłemu rozpadowi i niszczeniu.
Ważnym elementem gminy jest również rynek z końca XVIII wieku, który zawsze był centralną częścią gminy. Odbywały się na nim szumne jarmarki, a wokół niego usytuowanych było kilka karczm, z których największa z drugiej połowy XVIII wieku została rozebrana w 1945 roku.  
| 
